Rioja kojarzy się przede wszystkim z czerwonymi winami długo dojrzewającymi w dębowych beczkach. Jednak w Rioja Alavesa, u podnóża gór Sierra de Cantabria, można znaleźć producentów, którzy podchodzą do winiarstwa nieco inaczej. W miejscowości Elvillar, po baskijsku Bhilar, David Sampedro i Melanie Hickman prowadzą dwa powiązane ze sobą przedsięwzięcia: Bodegas Bhilar i Etérea Kripan. Łączy je biodynamiczna uprawa winorośli, praca z miejscowymi odmianami oraz przekonanie, że o charakterze wina powinno decydować przede wszystkim miejsce, z którego pochodzą winogrona.
Rioja Alavesa – winnice u podnóża Sierra de Cantabria
Rioja Alavesa leży w baskijskiej części regionu Rioja, na północ od rzeki Ebro. Tutejsze winnice rozciągają się na wzgórzach u podnóża Sierra de Cantabria, która osłania je przed chłodnymi i wilgotnymi masami powietrza napływającymi z północy. Duże znaczenie mają również wysokość położenia i gleby bogate w wapień. Dzięki temu winogrona mogą dojrzewać, zachowując kwasowość potrzebną do produkcji świeżych, dobrze zbudowanych win.
W tej części Riojy nie brakuje starych winnic, często obsadzonych kilkoma odmianami. Obok tempranillo uprawia się między innymi graciano, garnacha, viura i garnacha blanca. David Sampedro od lat stara się zachować takie parcele, zamiast zastępować je nowymi, bardziej wydajnymi nasadzeniami.
Bodegas Bhilar – David Sampedro i powrót do pracy z końmi
David Sampedro pochodzi z Elvillar. Jest agronomem i enologiem, a własną działalność rozpoczął w 1999 roku, mając zaledwie trzy hektary winnic. Początkowo przeszedł na uprawę ekologiczną, a następnie zainteresował się biodynamiką. W 2014 roku zrezygnował z używania traktorów w winnicach i ponownie wprowadził konie do prac polowych.
To nie tylko nawiązanie do dawnych zwyczajów. Konie są lżejsze od maszyn rolniczych, dzięki czemu ograniczają ugniatanie gleby. Pozwalają również pracować na wąskich parcelach, gdzie ciężki sprzęt sprawiałby trudności. Dla Davida ważne jest utrzymywanie żyznej, biologicznie aktywnej gleby, dlatego pomiędzy rzędami winorośli pozostawia się także naturalną roślinność. W 2021 roku gospodarstwo uzyskało certyfikat biodynamiczny Demeter.
W 2016 roku David i Melanie zbudowali nową winiarnię, częściowo zagłębioną w ziemi. Wykorzystuje ona energię słoneczną i wiatrową, a umieszczone pod ziemią betonowe zbiorniki pomagają utrzymywać odpowiednią temperaturę podczas fermentacji. To przykład połączenia dawnych metod uprawy z nowoczesnymi rozwiązaniami technicznymi.
Od win z Elvillar po stare parcele La Revilla
W Bodegas Bhilar duże znaczenie ma pochodzenie winogron. Wina oznaczone nazwą Bhilar powstają z kilku parceli położonych wokół Elvillar. Producent wykorzystuje zarówno betonowe zbiorniki, jak i dębowe beczki, dobierając sposób dojrzewania do charakteru poszczególnych win.
Osobne miejsce zajmują wina z pojedynczych winnic. Przykładem jest Phinca La Revilla, pochodząca z parceli obsadzonej w 1925 roku. Krzewy rosną tam na gliniasto-wapiennych glebach, w tradycyjnym układzie pozwalającym na uprawę ziemi przy użyciu koni. Powstają z nich zarówno wina czerwone, jak i białe. To właśnie takie stare winnice są dla Davida szczególnie ważne, ponieważ pozwalają zachować różnorodność miejscowego winiarstwa.
Etérea Kripan – własna historia Melanie Hickman
Melanie Hickman pochodzi ze Stanów Zjednoczonych. Zanim osiedliła się w Hiszpanii, mieszkała na Hawajach. Po przyjeździe do Rioja Alavesa postanowiła stworzyć własny projekt winiarski i przeznaczyła oszczędności na zakup pierwszej winnicy. Tak rozpoczęła się historia Etérea Kripan.
Melanie prowadzi swój projekt wspólnie z mężem Davidem Sampedro, a wina powstają w Bodegas Bhilar. Zachowuje jednak własne podejście do wyboru parceli i produkcji. Szczególną wagę przywiązuje do bioróżnorodności, biodynamicznej uprawy i tradycyjnych metod winifikacji, między innymi spontanicznej fermentacji oraz ręcznego ugniatania winogron.
Phinca Hapa – wino z osobistą historią
Jednym z najbardziej osobistych przedsięwzięć Melanie jest Phinca Hapa. Nazwa pochodzi od imienia psa, którego przygarnęła ze schroniska na Hawajach. Hapa miał towarzyszyć jej podczas przeprowadzki do Hiszpanii, ale zmarł przed wyjazdem. Melanie postanowiła upamiętnić go nazwą winnicy i powstających z niej win.
W 2015 roku znalazła w Elvillar parcelę położoną na wysokości około 646 metrów nad poziomem morza. Rosły na niej zarówno białe, jak i czerwone odmiany winorośli, a samo miejsce przypomniało jej o Hapie. Kupiła tę winnicę i rozpoczęła stopniowe przywracanie jej do dobrej kondycji po latach intensywnej uprawy.
Dzisiaj z Phinca Hapa powstają dwa wina: czerwone i białe. W obu przypadkach Melanie korzysta z miejscowych odmian i metod pozwalających zachować charakter starych nasadzeń.
Dwa spojrzenia na Rioja Alavesa
Bodegas Bhilar i Etérea Kripan pokazują, że Rioja nie musi oznaczać jednego stylu wina. Obok klasycznych, długo dojrzewających czerwonych win powstają tu również białe wina z miejscowych odmian, wina z pojedynczych parceli oraz niewielkie partie produkowane tradycyjnymi metodami. David i Melanie korzystają ze wspólnej winiarni, ale każde z nich wnosi do tej pracy własne doświadczenie i pomysły.
Takie wina mają również swoje miejsce przy stole. Czerwone, oparte na tempranillo i graciano, dobrze pasują do pieczonej jagnięciny, wołowiny, grzybów i dojrzewających serów. Białe wina z viura, malvasía czy garnacha blanca można podawać do ryb, pieczonego drobiu i potraw z warzyw.
Jeśli chcesz poznać różne style win z tego regionu, zajrzyj do win z Rioja dostępnych w FESTUS.PL. Więcej o samych producentach przeczytasz na oficjalnych stronach Bodegas Bhilar oraz Etérea Kripan.
Widzimy się w Festusie!
Piotr Zastróżny
FESTUS.PL
