Co roku w trzeci czwartek listopada w restauracjach, barach winiarskich i domach na całym świecie otwiera się butelki Beaujolais Nouveau. To młode francuskie wino, które powstało z winogron zebranych zaledwie kilka tygodni wcześniej. Na stołach pojawiają się sery, wędliny, pasztety i świeży chleb. Nie trzeba wyszukanego menu ani wielkich przygotowań. Beaujolais Nouveau to przede wszystkim znakomity pretekst do spotkania, rozmów i wspólnej zabawy.
Dlaczego właśnie trzeci czwartek listopada?
Zakończenie zbiorów i pojawienie się pierwszego wina od dawna były powodem do świętowania. W wielu regionach winiarskich Europy zwyczaj degustowania młodego wina wiązał się z dniem św. Marcina, obchodzonym 11 listopada. Był to moment, kiedy można było wreszcie spróbować tego, co przyniosły tegoroczne zbiory.
Współczesna historia Beaujolais Nouveau rozpoczęła się w 1951 roku. Francuskie przepisy przewidywały wówczas, że wina z kontrolowaną nazwą pochodzenia można sprzedawać dopiero od 15 grudnia. Winiarze z Beaujolais wystąpili jednak o możliwość wcześniejszej sprzedaży swoich młodych win i uzyskali na to zgodę. To był początek tradycji, którą znamy do dzisiaj.
Początkowo data premiery zmieniała się z roku na rok. W 1967 roku ustalono ją na 15 listopada, ale zdarzało się, że dzień ten wypadał w weekend, co utrudniało organizację dostaw. Dlatego w 1985 roku francuskie władze zdecydowały, że Beaujolais Nouveau będzie trafiało do sprzedaży zawsze w trzeci czwartek listopada.
Szczególnie uroczyście obchodzi się ten dzień w Beaujeu, niewielkim miasteczku, które było niegdyś stolicą Beaujolais i od którego cały region wziął swoją nazwę. Od 1989 roku odbywa się tam święto Les Sarmentelles, podczas którego organizowane są degustacje, wspólne kolacje i pochody z pochodniami. Najważniejszy moment następuje o północy, kiedy uroczyście otwiera się pierwszą beczkę młodego wina. Zwyczaj ten nawiązuje do czasów, kiedy właśnie o północy z Beaujolais wyruszały ciężarówki rozwożące Beaujolais Nouveau po całej Francji.
Z czasem listopadowe święto zdobyło popularność na całym świecie. Francuskie hasło Le Beaujolais Nouveau est arrivé! – „Przybyło nowe Beaujolais!” – stało się jego rozpoznawalnym symbolem.
Jak smakuje Beaujolais Nouveau?
Beaujolais Nouveau powstaje z odmiany gamay, uprawianej w Beaujolais, regionie położonym na północ od Lyonu. Kojarzy się przede wszystkim z winem czerwonym, ale istnieje również jego różowa wersja. Jej historia rozpoczęła się w 2006 roku w Japonii, która była wówczas największym zagranicznym odbiorcą Beaujolais Nouveau. Pomysł wyszedł od japońskiego importera, który zapytał francuskich winiarzy, czy mogliby przygotować także różowe wino. Producenci podjęli wyzwanie, a rok później różowe Beaujolais Nouveau pojawiło się również we francuskich sklepach.
Na etykietach spotykamy dwie nazwy: Beaujolais Nouveau i Beaujolais-Villages Nouveau. Pierwsze pochodzi z obszaru apelacji Beaujolais, drugie z wyznaczonych gmin objętych apelacją Beaujolais-Villages.
Czerwone Beaujolais Nouveau jest zazwyczaj lekkie, świeże i wyraźnie owocowe, z łagodnymi taninami. W jego aromatach często pojawiają się truskawki i maliny, a czasem także charakterystyczna nuta banana. Za ten ostatni zapach odpowiada przede wszystkim octan izoamylu, związek aromatyczny powstający podczas fermentacji alkoholowej pod wpływem drożdży.
Skąd bierze się owocowy charakter Beaujolais Nouveau?
Za charakter Beaujolais Nouveau odpowiada między innymi tradycyjna dla regionu maceracja półwęglowa. Całe kiście winogron trafiają do kadzi, gdzie owoce znajdujące się na dnie pękają pod ciężarem pozostałych. Uwolniony sok zaczyna fermentować pod wpływem drożdży, a powstający podczas tego procesu dwutlenek węgla stopniowo wypiera powietrze ze zbiornika.
W otoczonych dwutlenkiem węgla, nieuszkodzonych jagodach zachodzą wówczas inne przemiany, wywołane przez enzymy samych owoców, bez udziału drożdży. Powstają niewielkie ilości alkoholu oraz związki wpływające na aromat wina. Natomiast fermentacja uwolnionego soku przebiega z udziałem drożdży, które mogą występować naturalnie lub zostać dodane przez winiarza. Krótki czas maceracji ogranicza także ilość tanin przechodzących ze skórek do wina.
Przy pełnej maceracji węglowej winiarz napełnia zamknięty zbiornik dwutlenkiem węgla, zanim rozpocznie się fermentacja. Przy maceracji półwęglowej gaz powstaje naturalnie podczas fermentacji soku uwolnionego z winogron. Obie techniki sprzyjają powstawaniu win o wyraźnie owocowym charakterze i łagodnych taninach. Pełną macerację węglową stosuje się również poza Beaujolais, między innymi przy produkcji niektórych lekkich, aromatycznych win czerwonych przeznaczonych do degustowania w młodości.
Wina Beaujolais Nouveau z tego samego rocznika mogą się wyraźnie różnić. Znaczenie mają miejsce uprawy, dojrzałość winogron oraz sposób pracy poszczególnych winiarzy. Choć ich sprzedaż rozpoczyna się tego samego dnia, każde może mieć nieco inny charakter.
Beaujolais Nouveau najpełniej pokazuje swój charakter niedługo po premierze, kiedy zachowuje świeżość i wyraźne owocowe aromaty. Nie oznacza to jednak, że trzeba otworzyć butelkę w ciągu kilku tygodni.
Co podać do Beaujolais Nouveau?
We Francji Beaujolais Nouveau tradycyjnie towarzyszą wędliny, pasztety, terriny, kiełbasy i sery. Szczególnie bogatą tradycję kulinarną ma pobliski Lyon. Na stołach pojawia się rosette de Lyon – dojrzewająca kiełbasa krojona w cienkie plasterki, pâté en croûte – pasztet zapiekany w cieście, niekiedy z dodatkiem pistacji, oraz terrine de campagne, czyli wiejski pasztet mięsny.
Na ciepło można podać saucisson brioché – lyońską kiełbasę zapiekaną w miękkim, maślanym cieście drożdżowym. W samym Beaujolais spotyka się również saucisson au gène, kiełbasę gotowaną z wykorzystaniem wytłoków winogron, często z dodatkiem czerwonego wina. To ciekawy przykład miejscowej kuchni, w której wykorzystuje się także produkty pozostałe po winobraniu.
Do tego kawałek kremowego sera Saint-Marcellin, świeża bagietka, a do pasztetów także kilka korniszonów. Nie trzeba jednak szukać francuskich specjałów za wszelką cenę. Dobre polskie wędliny, domowy pasztet i kilka serów również świetnie odnajdą się na takim stole. Świeżość i owocowy charakter Beaujolais Nouveau dobrze współgrają szczególnie z wędlinami, pasztetami i łagodniejszymi serami.
Czerwone Beaujolais Nouveau najlepiej podawać lekko schłodzone, w temperaturze około 12°C. Wtedy łatwiej docenić jego świeżość i owocowe aromaty. Zbyt ciepłe może wydawać się cięższe, natomiast nadmiernie schłodzone traci część swojej aromatycznej wyrazistości.
Więcej o łączeniu wina z potrawami przeczytasz w naszym artykule Jak dobierać wino do tego, co mamy na talerzu?.
Beaujolais Nouveau w Festusie
Przy wspólnym stole spotykają się również goście bouchons lyonnais – tradycyjnych lyońskich restauracji. Jednym z tamtejszych zwyczajów jest mâchon lyonnais, syty poranny posiłek, na który dawniej, po kilku godzinach pracy, zbierali się miejscowi tkacze jedwabiu. Podawano wędliny i inne regionalne potrawy, którym towarzyszyło wino z Beaujolais. Dziś mâchon nadal można spróbować w niektórych lyońskich restauracjach.

W Festusie świętujemy Beaujolais Nouveau od 1996 roku, czyli odkąd istniejemy. Uwielbiamy te młode, owocowe wina i radosną atmosferę, która towarzyszy ich premierze. Co roku w trzeci czwartek listopada otwieramy butelki nowego rocznika, przygotowujemy coś dobrego do jedzenia i spotykamy się przy wspólnym stole.
Voulez-vous Beaujolais Nouveau avec nous?
Widzimy się w Festusie!
Piotr Zastróżny
FESTUS.PL
