Style porto – ruby, tawny, LBV, vintage i colheita

Ruby, tawny, LBV, vintage czy colheita – nazwy stylów porto potrafią brzmieć tajemniczo. W praktyce różnice są proste i sprowadzają się do jednego pytania: gdzie i jak długo dojrzewa wino.

Style porto to różne sposoby dojrzewania wina – jedne dojrzewają krótko bez dostępu powietrza, inne przez wiele lat w beczce lub butelce, co zmienia ich smak, kolor i aromat.

Pod nazwą porto kryje się kilka różnych dróg dojrzewania – od młodego, owocowego ruby po wieloletnie tawny spędzające długi czas w beczkach. To właśnie dlatego jedne porto są pełne świeżych owoców, a inne pachną orzechami, karmelem i suszonymi owocami.

Najważniejsze style porto to ruby, reserve ruby, LBV, tawny, colheita i vintage port – i właśnie nimi zajmujemy się w tym artykule.

Jeśli chcecie najpierw poznać historię porto i doliny Douro, zajrzyjcie też do naszego artykułu skąd pochodzi wino porto.

Dlaczego porto ma różne style

Wszystkie porto powstają według tej samej logiki. Fermentujący moszcz z winogron zatrzymuje się przez dodanie destylatu winnego – w Portugalii nazywanego aguardente vinica. Dzięki temu wino zachowuje część naturalnej słodyczy z winogron i osiąga zwykle około 19-20% alkoholu.

O charakterze porto decyduje jednak to, co dzieje się z nim później. Niektóre wina dojrzewają krótko w dużych zbiornikach, gdzie mają bardzo mały kontakt z powietrzem, dzięki czemu zachowują ciemny kolor i aromaty świeżych owoców.

Inne spędzają wiele lat w dębowych beczkach, gdzie powoli zmieniają kolor, aromat i smak. Są też takie, które po krótkim czasie trafiają do butelki i dojrzewają w niej przez kolejne lata.

W praktyce wszystko sprowadza się do jednego pytania: czy porto dojrzewa głównie w beczce, czy w butelce. Z tej różnicy biorą się najważniejsze style.

Ruby – najbardziej świeży i owocowy styl porto

Ruby to najmłodszy i najbardziej owocowy styl porto. Dojrzewa stosunkowo krótko w dużych zbiornikach, dzięki czemu zachowuje głęboki kolor oraz aromaty wiśni, śliwek i czarnych porzeczek.

To porto, które najlepiej pokazuje młody, soczysty charakter tego stylu i dla wielu osób jest najprostszym wejściem w świat porto. Bardzo dobrze pasuje do deserów czekoladowych, brownie czy ciast z wiśniami.

Reserve Ruby – bogatsza wersja ruby

Reserve Ruby powstaje w podobny sposób jak podstawowe ruby, ale do jego produkcji wybiera się zwykle wina o większej koncentracji i głębi smaku.

Dojrzewa trochę dłużej, dzięki czemu ma pełniejszy charakter i bogatszy aromat – obok świeżych owoców pojawiają się nuty dojrzałych śliwek, czekolady i przypraw.

Nadal jest wyraźnie owocowe, ale ma w sobie więcej intensywności. Dobrze pasuje nie tylko do deserów czekoladowych, ale też do gorzkiej czekolady i serów pleśniowych.

LBV – porto z jednego rocznika, gotowe wcześniej

LBV, czyli Late Bottled Vintage, to porto z jednego rocznika. W przeciwieństwie do vintage nie trafia jednak szybko do butelki, tylko dojrzewa zwykle od czterech do sześciu lat w beczce.

Dzięki temu staje się bardziej ułożone i gotowe do degustacji zaraz po otwarciu. Zachowuje sporo charakteru vintage, ale nie wymaga wieloletniego dojrzewania w butelce.

To bardzo dobry wybór dla osób, które chcą spróbować porto z jednego rocznika, ale w bardziej dostępnej formie.

Tawny – porto dojrzewające w beczce

Tawny to styl porto, który dojrzewa dłużej w dębowych beczkach. W trakcie tego procesu wino ma kontakt z tlenem i powoli zmienia swój charakter.

Kolor staje się jaśniejszy – bardziej bursztynowy lub ceglasty – a aromaty świeżych owoców ustępują miejsca nutom orzechów, karmelu, suszonych owoców i przypraw.

Podstawowe tawny dojrzewa stosunkowo krótko, dlatego dopiero starsze wersje w pełni pokazują charakter tego stylu.

10, 20, 30 i 40 years old – co naprawdę oznacza wiek na etykiecie

Na wielu butelkach tawny można zobaczyć oznaczenia takie jak 10, 20, 30 czy 40 years old. Te liczby nie oznaczają wieku jednego konkretnego wina.

Takie porto to kupaże win z różnych roczników, dobrane tak, by gotowe wino miało charakter typowy dla danego wieku. Liczba na etykiecie opisuje więc styl i charakter wina – to, jak smakuje i jak się rozwinęło.

Taki styl musi jeszcze zostać zaakceptowany przez IVDP, czyli instytut nadzorujący produkcję porto.

Colheita – tawny z jednego rocznika

Colheita to jeden z najbardziej fascynujących stylów porto. Wino dojrzewa w beczce tak jak tawny, ale pochodzi wyłącznie z jednego rocznika.

Zamiast kupaży win z wielu lat mamy więc porto pokazujące charakter konkretnego zbioru.

Przepisy apelacji wymagają, aby colheita dojrzewała w beczce co najmniej siedem lat. W praktyce wiele takich win spędza w drewnie znacznie więcej czasu – często kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt lat.

Dzięki temu colheita rozwija złożone aromaty orzechów, suszonych owoców, karmelu i przypraw, a jednocześnie zachowuje wyraźny charakter rocznika.

Vintage Port – najbardziej prestiżowy styl porto

Vintage Port to najbardziej prestiżowy styl porto. Powstaje tylko w najlepszych rocznikach i pochodzi z jednego zbioru.

W przeciwieństwie do tawny czy colheita wino spędza w beczce stosunkowo krótki czas – zwykle około dwóch lat – a potem dojrzewa przez wiele lat w butelce.

W młodości pokazuje intensywne aromaty ciemnych owoców, a z czasem pojawiają się nuty przypraw, czekolady, kakao i suszonych owoców.

Jak wybrać styl porto

Każdy styl porto sprawdza się w trochę innych sytuacjach. Najłatwiej kierować się charakterem wina i tym, do czego chcecie je podać.

Jeśli chcecie zobaczyć, jak te style działają przy konkretnych daniach, pokazujemy to szerzej tutaj: z czym łączyć porto.

• Ruby / Reserve Ruby – dobre do deserów czekoladowych i ciast z ciemnymi owocami
• Tawny – świetnie pasuje do orzechów, deserów karmelowych i serów pleśniowych
• LBV – dobry wybór, jeśli chcecie spróbować porto z jednego rocznika bez wieloletniego czekania
• Colheita – styl do spokojnej degustacji
• Vintage Port – porto na wyjątkowe okazje i długie dojrzewanie

Jeśli chcecie zobaczyć różne style porto w praktyce, zajrzyjcie też do naszej selekcji win porto w sklepie Festusa.

Piotr Zastróżny
FESTUS.PL