Białe odmiany winorośli

Odmiany winorośli. Wśród setek odmian winorośli jest kilka, które nie mają sobie równych. Tworzą lub współtworzą większość najwspanialszych win świata. Wsród szczepów czerwonych bez wątpienia są to: Cabernet Sauvignon, Pinot Noir i Syrah, wśród białych Chardonnay, Sauvignon Blanc i Riesling. Oczywiście ten wybór w niczym nie umniejsza takim szczepom jak Merlot, Cabernet Franc, Gamay, Nebbiolo, Sangiovese, Tempranilo wśród czerwonych i Sémillon, Chenin Blanc, Colombard, Gewurztraminer, Pinot Blanc, Muscadet, Muscat, Ugni Blanc, Viognier wśród białych. Dobrze jest wiedzieć skąd pochodzi wino. Miejsce ich pochodzenia umożliwi nam przybliżoną ocenę jego charakteru, stylu. W każdym z tych regionów uprawia się dziesiątki charakterystycznych dla nich szczepów i ich odmian.

Zróżnicowanie odmian winorośli wydaje się mieć najsilniejszy wpływ na smak wina, stąd wybór odpowiedniego szczepu stanowi klucz do znalezienia stosownego wina. Są ludzie, którzy bez większych wątpliwości dokonują wyboru znakomitego czerwonego wina z Bordeaux, wiedząc jak zasadnicza jest różnica między tym winem, a równie wspaniałym odpowiednim Burgundem. To rozróżnienie pozwoli na poznanie dalszego podziału win na tzw. odmianowe (także zwane jednoszczepowymi lub varietal) oraz mieszane. Niektóre szlachetne szczepy, jak Riesling czy Pinot Noir, niewiele mogą zyskać na towarzystwie innych, ale zwykle umiejętne łączenie szczepów sprzyja powstawaniu dodatkowych walorów, takich jak barwa, moc czy aromat. 

Z dwunastu podstawowych, najbardziej rozpowszechnionych szczepów na świecie, dziesięć uprawianych jest we Francji, dla większości z nich jest ich ojczyzną. Są to Cabernet Sauvignon, Merlot, Pinot Noir, Syrah ze szczepów czerwonych i Chardonnay, Chenin Blanc, Sauvignon Blanc, Semillon oraz Gewurztraminer i Riesling, ze szczepów białych. Do tej wielkiej winiarskiej dwunastki należy także włoski Sangiovese i Nebbiolo. Wszystkie pozostałe szczepy mają charakter regionalny lub stanowią domieszkę, często niezbędną, do produkcji win mieszanych. Stanowi to o popularności tych szczepów we wszystkich winnicach światowych.

CHARDONNAY
Chardonnay to szczep białych winogron, jeden z najważniejszych i najszerzej uprawianych na świecie. Nazwę swą bierze od miejscowości w Maconnais. Od tych małych złocistych gron, nie zapominajmy, biorą swój początek najwspanialsze białe wina wytrawne Francji, szampan i najbardziej wytworne wina amerykańskie. Chardonnay hoduje się niemal w każdym produkującym wino kraju. We Francji dostarcza on jednych z najwyborniejszych białych win na świecie, zwłaszcza w Chablis i Cote d’Or w Burgundii. Stanowi ważną część mieszanki na najwspanialsze wino musujące świata – szampan, które zazwyczaj miesza się z Pinot Noir i Pinot Meunier, choć czasami używa się go bez dodatków (blanc de blanc). Chardonnay dostarcza znakomitych win jednoszczepowych w Kaliforni, Australii, Nowej Zelandii i we Włoszech. Chardonnay i dąb to para idealna. Chyba żaden inny szczep białych winogron nie nadaje się równie dobrze do dojrzewania w dębie. Pamiętajmy jednak, że także Chardonnay nie poddawane leżakowaniu w dębie ma swych zagorzałych wielbicieli.

CHENIN BLANC

Chenin Blanc to inna nazwa Pineau de la Loire, szczepu białych winogron szczególnie uprawianego w regionie Anjou-Saumur i Touraine. W różnych regionach wytwarza się z nich wina od skrajnie wytrawne po słodkie wina deserowe. W Saumur z Chenin produkuje się wina musujące metodą champenoise. W Południowej Afryce znany jest pod nazwą Steen. W Australii i Kaliforni służy do produkcji win jednoszczepowych. We Francji przeżywa pewien regres, w 1958 roku uprawiano tej winorośli 16500 ha, w 1988 już tylko 9550 ha, głównie w Dolinie Loary, oczywiście. Na całym świecie uprawia się jej około 70000 ha, w Afryce Południowej około 28000 ha (1992r). Do Afryki Południowej w 1655 roku sprowadził ją Jan von Riebeck, członek holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej.

FURMINT
Najbardziej znana odmiana węgierska. Wchodzi w skład najsłynniejszego wina węgierskiego – Tokaju, wytwarzanego u stóp Karpat, w regionie Tokajhegyalja. Typowy tokaj zestawiony jest w 50-70% z Furmintu, 20-40% z Harslevelu i 5-10% z Muscatu.

GODELLO
Biała odmiana winorośli znana również w Hiszpanii jako Agudello, Berdello, Ojo de Gallo (oko koguta) a w Portugalii jako Godelho. Pochodzi z północno-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego, znad rzeki Mino. Obok Albarino, jedno z najbardziej interesujących białych win hiszpańskich. Najlepsze wino daje w południowo-wschodniej Galicji (Valdeorras). Spotkać ją jeszcze można nieco dalej na północny wschód od Valdeorras, w DO Bierzo (Leon). Wina maja piękną, słomkową suknię, z odcieniem zieleni i zapach dojrzałych owoców. Najlepsze powstaja w suchym klimacie, przy bardziej wilgotnym klimacie winorośl jest bardziej wydajna, co ma wpływ na niższą jakość wina. Piękne wina z tego szczepu pochodzą m.in. z Finca A Tapada D.O.Valdeorras (Guitian Godello).

MACABEO

Szczep ten to trzecia pod względem wielkości uprawy biała odmiana winorośli w Hiszpanii, po Airen i Jaen. Ma wiele synonimów: Viura, Viuna, Blanca de Daroca, San Diego, Tortosina, Verdigell. Pochodzenie jej nie jest dokładnie znane, według jednych pochodzi z Azji Mniejszej, według innych z Hiszpanii, konkretnie z Aragonii. Najwięcej uprawia się jej w Katalonii, w Aragonii i Rioja. Wina z tej odmiany są lekkie, o kwiatowym aromacie, dosyć ostre w smaku, ale z dobrą równowagą między kwasowością i alkoholem. Głównie służy do produkcji znanych hiszpańskich cavas w kupażu z Xarel-lo i Parellada.

MARSANNE
Najbardziej dominująca biała odmiana winorośli w Północnym Rodanie, gdzie używana jest do produkcji białego St-Joseph, Crozes-Hermitage i Hermitage. Odmiana bardzo wrażliwa na zmiany temperatur. Zwykle miesza się ją z około 15% Rousanne, dając aromatyczne, orzechowe, znakomicie starzejące się wina. W Langwedocji butelkuje się wina jako odmianowe, mieszane z Rousanne, Viognier lub Chardonnay. Marsanne z powodzeniem uprawia się w australijskiej Victorii. Mourvedre Pochodzi z Hiszpanii, prawdopodobnie z okolic miasteczek Murviedro i Mataro w okolicach Walencji oraz Katalonii. Stąd w Hiszpanii nazywa się Monastrell (Alcayata, Garrut), jest tam drugą pod względem wielkości upraw odmianą winorośli, zaraz po Garnacha (Grenache). Ważny składnik wielu mieszanek win z południowego Rodanu i Prowansji, w Australii i Kaliforni zwany jest też Mataro. Łatwiej rośnie w Hiszpanii niz w nieco chłodniejszej południowej Francji, gdzie dojrzewa dość późno, wrażliwy jest na niska temperaturę w zimie. Owoce ma małe, słodkie, o grubej skórce, daje wino o wysokim poziomie alkoholu, garbnikowe. Najlepsze wina pochodzą z Bandol w Prowansji, ale także w Jumilla, Alicante, i Walencji w Hiszpanii. Dodają zapachu, owocu i struktury takim odmianom jak Grenache, Carignan i Syrah. Odgrywają ważną rolę w mieszankach Chateauneuf-du-Pape, Cotes du Rhone, Langwedocji i Roussillon.

MUSCADELLE 
W niewielkiej ilości ożywia nieco mieszankę Semillon i Sauvignon Blanc, daje winom z Graves i Sauternes interesujący aromat. Przypomina nieco Muscat. W Kaliforni określa się ją mianem Sauvignon Vert (nie trzeba się dziwić, bo do niedawna każde białe wino nazywano chablis). Pochodzenie tej odmiany jest nieznane. W XVIII wieku pojawiło się nad Garonną, Lot, Dordogne i Gironde. Jako wino odmianowe jest bardzo słodkie, łatwo się utlenia.

MUSCAT
Muskat lubi ciepły klimat, uprawiany jest w Grecji, we Włoszech, Francji, Hiszpanii, Australii i USA (Kalifornia). Jest to jedna z najstarszych odmian znanych człowiekowi. Tworzy sie z niego wina od lekkich białych (także musujących), do słodkich, często także wzmacnianych. Za najlepszy z tej rodziny odmian uważa się Muscat Blanc à Petits Grains (biały o małych owocach). Na południu Francji po raz pierwszy posadzili go Grecy. Pochodzi prawdopodobnie z Bliskiego Wschodu, skąd rozprzestrzenił się w obrębie Morza Śródziemnego a także na Krymie. Przy limitowanej wydajności daje wina o bardzo skoncentrowanym smaku i zapachu. Znakomity jest wzmacniany Muscat de Beaumes-de-Venise, z Południowego Rodanu, ale także te z Banyuls i Maury w Roussillon. W Australii wytwarza się z niego likierowe wina, gdzie Muscat Blanc à Petits Grains określa się jako Brown Muscat albo Frontignan. W Północnym Rodanie często kupażuje się go z Clairette, produkując wina Clairette de Die . We Włoszech jest odmianą, z której produkuje sie znakomite słodkie Asti spumante. W Kaliforni nazywany jest Muscat Blanc, Muscat Canelli, albo Muscat Frontignan. Muskaty o nazwie Moscato Giallo (albo Goldmuskateller) i Moscato Rosa (albo Rosenmuskateller) są wersjami kolorowymi. Na świecie Muscat Blanc à Petits Grains ma wiele nazw, m.in. Moscato Bianco, Muscat de Frontignan, Muscat d’Alsace, Muskateller, Muscatel de Grano Menudo, and Moscatel Rose. Inną, nie tak znakomitą, ale o niezwykle długiej historii, pamiętającą starożytny Egipt jest Muscat aleksandryjski (także znany jako Moscatel Romano). Ta odmiana jest bardzo wydajna, ma wysoką zawartość cukru i niską kwasowość. Daje raczej niskiej jakości wina, używana jest głównie do produkcji rodzynek lub do bezpośredniego spożycia. Muskat aleksandryjski lubi wysokie temperatury, uprawiany jest na całym świecie. W Hiszpanii (Moscatel de Málaga) jest, ciężki, słodki od złotego po ciemno-brązowy. W Portugalii stanowi podstawę do produkcji znanego, wzmacnianego Moscatel de Setúbal. Muscat aleksandryjski gdzie indziej bywa nazywany Gordo Blanco, Hanepoot, Lexia, Moscatel, Moscatel Gordo, and Zibibbo. Wspomnieć należy o odmianie Muscat Ottonel, jakieś skrzyżowanie Muscata z Chasselas. Znamy go z Węgier jako Muskotaly. Rośnie w nieco chłodniejszym klimacie, także w Austrii i Alzacji. Istnieje jeszcze odmiana zwana Muskatem hamburskim, z którego robi się przeciętne wina w Europie wschodniej. W Australii nazywany jest Black Muscat, we Włoszech Moscato di Amburgo. W Kaliforni uprawia się inną odmianę zwaną Orange Muscat.

MUSKAT-OTTONEL

Krzyżówka, prawdopodobnie Chasselas i zwykłego Muscat de Saumur, wychodowanego nad Loarą przez Roberta Moreau w połowie XIX wieku. Daje interesujące, zbotrytifikowane wina, szczególnie w Neusiedlersee, dosyć lekkie, z dobrą kwasowością, co w winach słodkich ma duże znaczenie. Na Węgrzech nazywa się także Muskotaly, w Afryce Południowej Muscadel Ottonel.

PALOMINO

Biała odmiana, prawdopodobnie pochodząca z regionu Jerez, uprawiana głównie w prowincji Kadyks (Cadiz). Jedno z najsłynniejszych odmian winorośli hiszpańskich, sławę swą zawdzięcza przede wszystkim znanym na całym świecie Sherry z Andaluzji. Palomino jest autoryzowaną odmianą w 17 D.O. (Denominacion de Origen): 10 na Wyspach Kanaryjskich (gdzie znana jest jako Listan Blanco) i 7 w Hiszpanii (Ribeiro, Bierzo, Monterrei, Ribeira Sacra, Rueda, Valdeorras, Jerez(Sherry) i Manzanilla-Sanlucar de Barrameda. W 1990 roku w całej Hiszpanii uprawiano ponad 27000 hektarów Palomino, w tym 10000 w Andaluzji, 4000 w Galicji, około 7000 w Kastylii &Leon i 6000 na Wyspach Kanaryjskich. Wina z Palomino maja niska kwasowość, są lekko żółte, prawie neutralne w zapachu (minimalnie ziołowe).

RIESLING
Winorośl pochodzenia niemieckiego, wielki konkurent Chardonnay. W Austrii nazywa się Rheinrieslingiem, we Francji także Gentil lub Petracine, we Włoszech również bywa nazywany Reno lub Renano Bianco. W Chorwacji mówią na niego Graschevina, w USA White Riesling lub Johannisberg, na Węgrzech Rajnai Rizling. Główną cechą Rieslinga jest bogactwo aromatu. Dojrzewa do bardzo wysokiej wagi moszczu, bez utraty kwasowości, co jest kluczem do uzyskiwania wspaniałych, białych win niemieckich. Rieslingi alzackie różnią się zasadniczo od niemieckich win reńskich, są zdecydowanie bardziej wytrawne. Bliższe charakterem są im raczej wina mozelskie.

SEMILLON

Biała odmiana winogron rozpowszechniona na całym świecie z uwagi na jej szczególną podatność na szlachetną pleśń (Botrytis Cinerea), czyniąca ją idealną do produkcji białych win likierowych. Szczególnie nieoceniona w Sauternes. Oczywiście używa się jej także do wytwarzania win wytrawnych zarówno w Sauternes, Graves i wielu innych regionach Francji a także w Australii, Chile i Brazylii. Pamiętajmy jednak, że wytrawne wina z Sauternes zawsze występują pod AOC Bordeaux, ponieważ Sauternes zastrzeżone jest wyłącznie dla win słodkich. W Australii produkuje się Semillon jako wino odmianowe (varietal), jednak prawie zawsze jest ono wytrawne.

SAVAGNIN
Król odmian z Jury, twórca niezwykłego Vin Jaune. Ma okrągłe, połyskujące grona i grubą skórkę, w miarę dojrzewania przechodzi w złoty brąz. Dojrzewa bardzo póżno, w końcu pażdziernika. Prawdopodobnie jest odmianą węgierskiego Furmintu lub alzackiego Traminera.

SAUVIGNON BLANC
Jedna z najstarszych odmian białych winogron we Francji, uprawiana przede wszystkim w regionie Loary i Bordeaux. Jest uważany za prawdziwie tęczowy szczep, w którym rzeczywiście wyróżnić można sześć kolorów: biały, czerwony, różowy, czarny, zielony i fioletowy. Pochodzenie tej winorośli jest niepewne, ale specjaliści skłaniają się do tego, ze jej ojczyzną może być Loara, a właściwie rejon dzisiejszego Berry i Nivernais, czyli miejsca skąd pochodzi najbardziej prestiżowe wino Loary, Sancerre i Pouilly Fume. Stosunkowo mało wydajna, ale bardzo ceniona z uwagi na jej owocowość. W połączeniu z Semillon i Muscadelle daje najwspanialsze wina deserowe na świecie – Sauternes i Barsac lub znakomite, wytrawne białe wina z Graves i Entre-Deux-Mers. Poza Włochami najlepiej przyjęła się w Nowej Zelandii, gdzie daje pikantne, o soczystym smaku owocu wina, które mogą konkurować z winami znad Loary. Sauvignon Blanc może mieć smak cytrusów, jabłek i agrestu a nawet koperku, selera, szparagów. Wina z tej odmiany mogą być znakomite, ale też mdłe, pozbawione wyrazu, ostre, cienkie i kwaśne. Czasami pod nazwą Sauvignon Blanc kryją się wina banalne, mało interesujące, w rzeczywistości wina z mniej szlachetnych odmian Sauvignon Vert lub Sauvignonasse (np. niektóre wina chilijskie).

CABERNET FRANC
Młodszy brat Cabernet Sauvignon, znany we Francji m.in. jako Breton, Bouchet. Niczym specjalnym się nie wyróżnia, ale doskonale komponuje się jako trzeci z pięciu składnik czerwonych mieszanek bordoskich, jego sprężystość, giętkość osładza nieco surowy, ostry, twardy Cabernet Sauvignon. Odmiana znana jest od dawna, pochodzi z regionu Brdeaux, uprawiany szeroko w Landes i Pirnejach. Wzmiankowany był w XVIII wieku jako szcgólnie sprzyjający dla Libournais, skąd prawdopodobnie przeniesiony został do Medoc. Rozpowszechniony w Dolinie Loary przez kardynała Richelieu. Wino za młodu jest dosyć lekkie, przyjemniejsze jednak w połączeniu z Cabernet Sauvignon, umiarkowanie garbnikowe, z wyrażną kwasowością. Aromat jeżyn i fiołków.

CABERNET SAUVIGNON
Najbardziej znany, klasyczny, czerwony szczep winny na świecie. Z kilkoma znaczącymi wyjątkami, stanowi najważniejszy składnik wszystkich win czerwonych z Bordeaux. Obecnie ma dominującą pozycję w Medoc (52%), chociaż tylko 16 % w całym regionie Bordeaux, wobec 32% Merlot. To tutaj, zdaniem znawców, osiąga szczyty doskonałości. Kto nie słyszał o Chateau Margaux, Chateau Lafite-Rothschild, Chateau Latour, Chateau Mouton i choćby jeszcze kilku z 60 wielkich win ze słynnej klasyfikacji z 1855 roku? Jest także w Graves, nie dominuje, ale niezbędny jest w Saint-Emilion, Pomerol, Bourg, Blaye i Castillon. Tutaj dla Cabernet Sauvignon jest już nieco za chłodno, stąd więcej tu Merlota i Cabernet Franc. Wina tutejsze są więc bardziej miękkie , bardziej owocowe i mięsiste. Uchodzi za czerwony odpowiednik królewskiego Chardonnay. Ten arystokrata z Médoc, zadomowiony tu od XVIII stulecia, prawdopodobnie dzięki baronowi Hektorowi de Brane, ówczesnemu właścicielowi Château Mouton i jego sąsiadowi Armandowi d”Armailhac, wyparł z uprawy większość szczepów, a naliczono się ich tutaj , co skrupulatnie zapisano w klasztorze Bellet w 1736 roku, 18 czarnych i 20 białych! Popularny jest także w Dolinie Loary, głównie w Anjou, bo w całym regionie zdecydowanie popularniejszy jest jego imiennik – Cabernet Franc, Langwedocji-Roussillon oraz regionach satelickich Bordeaux. Wchodzi w skład mieszanek w Bergerac, Cotes de Duras, Cotes de Buzet. Pełne, dojrzałe, dobrze zbudowane Cabernet Sauvignon znajdziemy także w Pays d”Oc i Prowansji. Oczywiście jest to już zupełnie inny styl i jakość. Uprawia się go nie tylko w Bordeaux, gdzie jest królem szczepów ale na całej planecie, w Europie zachodniej poza Francją we Włoszech i Hiszpanii, w Europie wschodniej w Rumunii i Bułgarii, w Europie południowej – w Grecji i Turcji, w Australii, Afryce Południowej, Ameryce Północnej i Południowej (Chile, Argentyna) a nawet w Azji (Chiny i Japonia). Możemy go znależć zarówno w regionach bardzo zimnych (na południu Nowej Zelandii) jak i pełnym słońca Libanie. Wina Cabernet Sauvignon cechują się charakterystycznym aromatem i smakiem czarnych porzeczek, któremu towarzyszą zapachy żywiczne, korzenne, niekiedy z odrobiną dymu i lukrecji. Pierwotne aromaty Cabernet nie są tak wyróżniające się jak w innych szczepach, ale za to ma on niezwykłą skłonność do rozwijania swego bukietu w miarę starzenia się w butelce. Doskonale nadaje się do komponowania z bardziej giętkimi szczepami takimi jak tłusty, owocowy, wcześniej dojrzewający Merlot, który czyni go bardziej okrągłym i miękkim, Cabernet Franc, który czyni go bardziej perfumowanym, czy Petit Verdot, który czyni go bardziej pikantnym. Wino to obfituje w garbniki, stąd wymaga długiego dojrzewania, najlepiej w dębowych beczkach. Ma charakterystyczny, głęboki kolor. Jego ekstraktywność waha się między średnią a pełną. Został „importowany” z regionu dzisiejszej Albanii, prawdopodobnie w I wieku. W owej epoce znany był jako Balisca, przechrzczony we Francji na Biturica, nad Żyrondą zmienił nazwę na vidure lub bidure, co w miejscowym dialekcie oznacza twarde drewno. Ten ascetyczny szczep o małych, błękitnoszarych jagodach i grubej czarnej skórce lubi gleby suche i ubogie, nie boi się póżnych przymrozków, jego twardy pień znosi nawet bardzo ostre zimy. Niestety nie jest zbyt wydajny i nie lubi mokrych jesieni. Jest szczepem bardzo odpornym na kaprysy pogody, nawet na wiosenne przymrozki, na opady i szkodniki. Słaba jego wydajność, późne dojrzewanie podkreśla jeszcze jego szlachetność. Rzadko nadaje się do natychmiastowego spożycia. W Kaliforni tworzy wina mocno owocowe, dębowe, często garbnikowe, zwykle nadające się do szybszego niż w Bordeaux spożycia. Towarzyszy mu Merlot a czasami rodzimy Zinfandel. Uważa się, że właśnie w Kaliforni powstaje najlepszy Cabernet Sauvignon poza Bordeaux, chociaż niektórzy bardzo wysoko cenią sobie cabernety chilijskie. Największym przebojem światowym kalifornijskiego winiarstwa stał się Opus One, dzieło Roberta Mondaviego i Barona Filipa Rothschilda z Pauillac. W 1979 roku tych dwóch wielkich producentów wina połączyło siły, a efektem tej pracy stało się wino, które zadziwiło winiarski świat. Jego podstawą jest oczywiście nasz dzisiejszy bohater: Cabernet Sauvignon (od 87-97%), reszta to Merlot i Cabernet Franc. Jest to wspaniałe, długowieczne wino, którego degustacja młodszych roczników służy tylko posmakowaniu ich przyszłości. W Australii, Cabernet jest zasadniczo różny od kalifornijskiego. Jest dosyć jednorodny, dosyć nieskomplikowany. Za najlepsze Cabernety w Australii uważa się te z Coonawarra. Z powodzeniem miesza się tam Cabernet Sauvignon z Shiraz, we Francji nadal pachnie to świętokradztwem. A najdziwniejsze jest to, że już w 1865 roku dr Guyot, znany bardziej z opracowanej przez siebie techniki przycinania winorośli, rekomendował tę mieszankę winiarzom w Prowansji. Mieszanki typu bordoskiego są tu dosyć rzadkie. Afrykańskie Cabernet Sauvignon miewają problemy z kolorem, tracą głębię i mają tendencje do wczesnego brązowienia. Do Hiszpanii Cabernet po raz pierwszy sprowadził w 1862 roku Camilo Hurtago de Amézaga, Marques de Riscal w Rioja. Kilka lat póżniej Eloy Lecanda sprowadził Cabernet Sauvignon do Vega Sicilia. Był jednak mało znany w Hiszpanii aż do lat 60-tych, kiedy to Miguel Torres i Jean Leon na szerszą skalę wprowadzili Cabernet Sauvignon w Penedes. Nadal jest to najbardziej rozpowszechniona, nie rodzima, odmiana w Hiszpanii. Jednym z najznakomitszych, nowoczesnych, starzonych w „barrique”, robionych na wzór bordoski włoskich win jest produkowana z CS Sassicaia z winnicy San Guido w Toskanii. Sassicaia jest pierwszym włoskim winem, które otrzymało własny status DOC, jako wino z pojedynczej winnicy. Najbardziej zdumiewające jest to, że pierwsze butelki tego wina pokazały się na rynku dopiero w 1970 roku, a winnica jest całkiem świeżej daty Drugim jest Tignatello (80% Sangiovese, 20% Cabernet Sauvignon), oba te wina wprowadziła na rynek wielka florencka firma winiarska Antinori.

GAMAY
Zwany jest taże Gamay Noir a Jus Blanc pochodzi z Burgundii. Uprawiany był przez Celtów jeszcze w epoce rzymskiej, w Galii Południowo-Wschodnej. Następnie, w późnym Średniowieczu, pojawił się około 1360 roku w miejscowości Gamay, na południe od Beaune. Między XIV a XIX wiekiem rozprzestrzenił się w Cote d’Or. W lipcu 1395 roku Filip Śmiały zakazał uprawy Gamay uznając je za wino zbyt mało „eleganckie” w porównaniu z Pinot noir. Sześćdziesiąt lat póżniej Filip Dobry wydał edykt podtrzymujący zakaz Filipa Śmiałego, uzasadniając to faktem, że Książęta Burgundii są panami najlepszych win Chrześcijaństwa. Gamay dojrzewa dwa tygodnie wcześniej niż Pinot noir i jest zdecydowanie wydajniejszy i łatwiejszy w uprawie, stąd też jego niezwykła popularność w wiekach średnich. Beaujolais spotykamy w północnych Włoszech, w prowincjach Aosty, Udine, Florencji, w Szwajcarii, Kanadzie, Afryce Południowej, Kaliforni, na Węgrzech, Bułgarii i innych. Dzięki filokserze, w Burgundii uprawia się tę winorośl tylko w Beaujolais.

GRACIANO
Interesująca odmiana uprawiana głównie w Rioja i Navarra w Hiszpanii. Małe, okrągłe, czarne owoce dają wina świeże i aromatyczne, ale dość ostre wina z małą ilością alkohol (10-12%). Stąd jest niewielkim, ale istotnym składnikiem dobrych Rioja.

GRENACHE
Jedna z najbardziej rozpowszechnionych odmian winorośli na świecie. Uprawia się ją prawie w całej Hiszpanii i południowej Francji. Pochodzi z Aragonii w Hiszpanii.

MERLOT
Synonimy: Plant Medoc, Plant du Fleuve, Semillon Rouge. Jeden z najlepszych szczepów czerwonych na świecie. Stanowi trzon upraw w Saint-Emilion i Pomerol, ale odgrywa także wielką rolę w Medoc i Graves ponieważ znakomicie harmonizuje z Cabernet Sauvignon. Daje winu kolor (mieszankom z Bordeax), wzbogaca w alkohol, nadaje mu giętkość, sprężystość, okrągłość jak również umożliwia względnie szybkie uzyskiwanie właściwego tym winom aromatu. Ma stosunkowo niską kwasowość, taniny na tyle gładkie, że wino nie wymaga długiego starzenia w beczce. Uprawia się go z powodzeniem w północno-wschodnich Włoszech, a szczególnie dobrze udaje się w Kaliforni. Największym ( najdroższym) winem świata ze szczepu Merlot jest Chateau Petrus z Pomerol (95%Merlot, 5% Cabernet Franc).

NEBBIOLO (Spanna)
Najważniejsza odmiana w Piemoncie i Dolinie Aosty, we Włoszech znana również jako Spanna. W kronikach miasta La Morra wzmiankowana była w 1512 jako „Nebilium”. W Dolinie Aosty uprawiali ją zakonnicy już w XIII wieku. Daje wina mocne, bogate w alkohol, o zapachu przypominającym suszone róże i fiołki. Kolor intensywny o czerwieni granatu z odcieniem pomarańczowym pochodzącym z naturalnego utleniania w beczce. W młodości wina niezwykle garbnikowe i dużą ilością kwasu, co charakteryzuje wina wymagające długiego leżakowania. Daje wina uchodzące za najlepsze we Włoszech a nawet w świecie – Barolo i Barbaresco. Niestety, ale by mogło nas satysfakcjonować nigdy nie będzie tanie, musi być z dobrego rocznika, od uznanego producenta i w odpowiednim wieku.

PINOT NOIR
Równie szlachetny szczep jak poprzedni, ale nadzwyczaj wrażliwy na wahania temperatury, chociaż lubi klimat chłodny. Na szczęście wcześnie dojrzewa, dając wino o owocowym aromacie, z przewagą zapachu malin, truskawek, wiśni i czarnej porzeczki. Pinot noir jest stosunkowo ubogi w garbniki, nie wymaga zbyt długiego dojrzewania. Nie lubi przenosić się z miejsca na miejsce, trudno zadomawia się w innych zakątkach świata. Dojrzewając, smak jego może rozwinąć się, w niezwykle słodki, wonny kwietny bukiet. Inną niezwykłą cechą Pinot Noir jest możliwość uzyskiwania w stosunkowo krótkim czasie niezwykłego ceglasto-pomarańczowego koloru, ponadto wina te zawsze są mało słodkie i nie powinny być przesadnie ciężkie. Produkcja wysokiej klasy Pinot Noir jest niezwykle trudna, a złośliwi twierdzą, że jest to szczep produkujący producentów wina a nie odwrotnie. W istocie, wielu winiarzy ze stratami wróciło do łatwiejszych w uprawie gron.

SANGIOVESE
Odmiana dająca najpopularniejsze w świecie włoskie wino – Chianti. Prawdopodobnie należy do najstarszych odmian winorośli we Włoszech, przypuszcza się, że jego ojczyzną jest Toskania, chociaż uprawia się ją także bardziej na północ – w Emilii-Romanii (Sangiovese di Romagna). Stanowi jedną z głównych upraw winorośli w Marchii, Umbrii, w Abruzzach, Lacjum i na Elbie. Po trochu spotkać ją można prawie we wszystkich regionach winiarskich Włoch. Uprawia się ją w Argentynie, Australii, Francji, Algierii, Tunisie i w Rumunii. Tworzy wina wytrawne, lekko garbnikowe, z typowym bukietem fiołków, z lekko gorzkim finiszem. Ma kolor rubinowej czerwieni.

SYRAH (Syrah)
Czerwona odmiana winogron uprawiana głównie w dolinie północnego Rodanu, gdzie służy do wyrobu znakomitych win czerwonych Hermitage, Cornas i Cote Rotie, oraz w Australii (znana tam jako Shiraz). Bywa używana w połączeniu z Cabernet Sauvignon, chociaż otrzymuje się z niej charakterystyczne wina typu varietal. Użyta jako jedyny składnik daje znakomitej jakości gatunki o pieprzowym, korzennym smaku, czasem z odcieniem dymnym . Najlepszym winom znad Rodanu potrzeba nieco czasu, by osiągnęły możliwie najlepszą jakość. Syrah zapewnia też strukturę i długowieczność innym winom francuskim, szczególnie tym z pozostałych okręgów Rodanu, Prowansji i Midi (gdzie często łączy się je z Grenache).

TANNAT
Jedna z bardziej znanych odmian winorośli, główny składnik Madiran z południowo-zachodniej Francji. Ma dość grubą skórkę, co owocuje wysoką zawartością garbników. Stąd wina te, aby były łatwiejsze w piciu uzupełnia się Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc i Fer (zwane tu także Pinenc). Dojrzewa przynajmniej 20 miesięcy w dębie. Młody Tannat może być tak mocno wybarwiony i garbnikowy, że bywa przezywany Nebbiolo. Nazwa francuska prawdopodobnie wywodzi się właśnie od ogromnej zawartości garbników (tanin). Wino jest korzenne, pełne w ustach, interesujące. Poza Francją uprawiany jest głównie w Urugwaju, trochę w Argentynie.

TEMPRANILLO
Hiszpańska odpowiedź na francuski Cabernet Sauvignon. Daje wino o niezwykle głębokiej barwie, dobrze przechowujące się, a jednocześnie, co jest niezwykłe w Hiszpanii, o niewysokim poziomie alkoholu. Temprano oznacza wczesny, co prawdopodobnie wiąże się z wczesnym jego dojrzewaniem. Faktem jest, że Tempranillo dojrzewa o dwa tygodnie wcześniej niż Garnacha (Grenache), który jest składnikiem większości kupażowanych win hiszpańskich. W Penedes znany jest jako Ull de Llebre, Ojo de Liebre w Katalonii, w Valdedepenas – Cencibel. Na północ od Madrytu, w chłodniejszym Ribera del Duero nazywany jest Tinto Fino. Tempranillo jest czwartą pod względem wielkości uprawy odmianą hiszpańską, po Garnacha, Monastrel i Bobal. W końcu to Tempranillo swą sławę zawdzięcza Vega Sicilia i Pesquera. Tempranillo popularne jest także w Portugalii (Tinta Roriz, także jako składnik porto). Trochę uprawia się tę odmianę w Kaliforni (nazywa się tu Valdepenas) a także w argentyńskiej Mendozie.